Nola sartu hiru hilabete maleta bakarrean.

Ireki dut maleta eta sartu ditut Maialen, Karlota, Ainitze, Paco, Ari, Laia, Miriam, Clara, Sabrina, Antonio, Marta, Fina, Mar, Kepa eta Kepa Jr., Sonia (biak, Crego ere bai), GRP, seguimiento, calendario, El Espiritu Santo, Kafea eta 5 galletak, MEC orokorrean, L´Illa, Caprabo, Napolitana jamon y keso, ensalada de pasta, Plataforma, Alsa, El Gato Negro, Tarrega, Pakis guztiak, Bus 33/34, Encants, Passeig de Gracia, Moooooooonumental, Bartzeloneta, zerbeza biir, masax, massagi, sabrosa enpanada, bidegorriak, taxiak, salamandra, Hortako laberintoa, Montjuic, Plaza del sol, Sitges, Venga loca, No me rayes, Hastaluego colegas, urgentziak, anginak... Eta itxi dut.

Eta erdia baino gehiago kanpoan geratu zait.

Konturatu orduko, hemen naiz berriz.

Andreurekin ahozko akordioa sinatzea izango litzateke denboraren aurkako prozesu kaotiko honen azken txanpa. Bueno, agian azken aurrena, Bartzelonara eramango gaituen autobusean leku bat "alokatzea" falta zaigulako. Hauxe eta alokairuan hartuko dugun pisuaren konfirmazioa, datorren asteleheneko eginbeharra.

Hiru hilez bizimoduz aldatuko dut, alor batzuetan behintzat. Kezkek, ordea, hor diraute, izan ere, sentsazio gozo-gazi batek harrapatu nau eta ezin dut burbuinetik atera. Ni ez naiz bukaera bat sustatzen ari, muturren aurretik bizitzan behin pasatzen den tren horietako batera igo naiz, besterik ez. Gauza da, gaur egun trenbide sareek konfigurazio berezia dutela eta edozein momentutan etxera bueltatuko zaituen beste garraiobide bat eskuragarri izan ohi dela, erraz, sarri, eta batez ere, merke.

Baliabide honetaz baliatuko naiz gauzak epel manten daitezen. Abandonatu baino, nahiago hil.

Zosma sariak!

Apurtxo bat berandu nabilen arren, nik ere Zosma sarien kronikatxoa blogera igotzea erabaki dut. Zosma sarien "abenturatxo" hau gabon garaian hasi zen, komunikazio plangintza hoberena saritzen zen lehiaketa baten inguruan jakin genuenean (ados, ikasgai bat gainditzeko beharrezkoa zen bertan parte hartzea). Inolako esperantzarik gabe gure ideia garatu genuen, eta hilabete batzuk beranduago hemen gaude, gure udako bizitokia izango denaren bila! BARTZELONARA GOAZ!

HEMEN klikatuz gero, Maialen Aizpuruaren blogera zibersaltoa egingo duzu, eta bertan azaltzen da modu magistralean nola bizi genuen momentu berezi hura. Iturria beraz, aipatua. Hala ere, Maialenek Sistema eta Prozesuak irakasgaiko blogetik hartu du testua, Iosu Ganuzak ikasgairako idatzi zuen gogoetatxoa baita. Besterik gabe soilik nahi nuke esan.... GORA HEL&EN! Eta musu handi eta espezial bat Nerea Etxaniz-entzat, berebiziko lana egin baitu proiektua aurrera atera zedin.

Waka Waka eh eh!

Esker anitz Iosu eta Maialeni. Datorren azterketarako be megamaratoi bat ein biharko dogu, eztakit zegaitxik, baña suerte ona emoten desta. Hori bai, hurrengorako pizzan aukeraketia gure esku Iosu, Kebab no mola U_U. Zuentzako, jada gure himnua bihurtu dan hauxe. Waka Waka!!

10. Ariketa: Iragarki sexisten bila.

Emakunde elkartearen parte den Begirak zehaztu ditu "iragarki sexista" baten ezaugarriak zeintzuk izan daitezkeen. Xedea, beraz, aleatorioki 15 iragarki aukeratu (anuncios.com web gunetik hartuak) eta parametro hauen arabera filtratu egingo ditugu sexismoan jauzi diren ala ez ikusteko:

-Emakumeen aukerak eta espazioak mugatzen dituzten iragarkiak.
-Emakumeak gizonezkoen menpeko erakusten duten iragarkiak.
-Etxeko lanak emakumeen lan exklusibotzat agertzen dituzten iragarkiak.
-Etxeko lanak parodiatzen dituzten iragarkiak.
-Gorputza edo gorputzaren atalak saltzen den produktuarekin konparatzen dituzten iragarkia inolako harremanik izan gabe.
-Adituen ahots bakarra gizon batena denean.
-Emakumeen edertasuna aitzakirik gabe handiesten den iragarkietan.
-Bi sexuei erreferentzia egiteko genero maskulinoa bakarrik erabiltzen duten iragarkiak.

Hortaz, hauexek dira aukeratu ditudan iragarkiak, eta beraiengan egin dudan balorazioa.

1. Flex-Chic & Cheap.

Nolabait, nabari daiteke sexismo kutsu bat, emakume ederrak koltxoiak iragartzeko erabiltzen direlako. Gainera, hasieran off ahotsean hitz egiten duen emakumea badirudi koltxoiez beharrean gizonez ari dela, eta hau pentsatzera bultatzen duten irudiak ere eskaintzen dira. "Todas quieren uno, todas los desean y todas se estan llevando uno" dio, alegia. Ulertu daiteke emakumea gizonaren desiraren bila dabilela, eta bestalde, edertasunaz bestelako produktu bat iragartzeko neska politak erabili direla, atrezzo gisa. Zentzu horretan, bai, sexista litzateke.

2. Evax-Demo.

Emakumearen irudia erabiltzen da, baina konpresen iragarki baten aurrean gaude, nola ez da ba erabiliko emakumea? Bestalde, ez da neska sexual bat erakusten, nire ustez, Emakundek ezarritako pautak errespetatzen ditu, eta nahiz eta iragarki tentela iruditzen zaidan (zergatik dirudi beti konpresak iragartzen dituzten emakume horiek sustantzia aluzinojenoen menpe daudela?), ez zait sexista iruditzen.

3. Honda-Heroes.

Ez da emakumearen irudia erabiltzen, beraz, ez da bereganako mehatxurik nabari. Hori bai, komentatzearren soilik, kuriosoa da nola kotxeen iragarkietan gizonezkoaren irudi heroikoa sustatzen den, kasu honetan gainera, literalki. Kotxeak gizona den "heroia" azaleratzen du. Ez da, ordea, sexista. Gertatzen dena da gizonezkoak garela iragarkiaren targeta, eta badakigu gizonek heroi izate hori izugarri maite dugula :P

4. Wilkinson for women-Bikini

Hemen ere emakume lirainak erabiltzen dira depilatzeko aparailu berri bat iragartzeko. Uste dut edertasuna aitzakiarekin erabili dela, izan ere, produktua esklusiboki emakumeentzako zuzendua da. Beraz, eta nahiz eta errealitatetik at dagoen emakumearen prototipoa eskaintzen den, ez zait sexista iruditzen.

5. Repsol-Microalgas.

Iragarki hau juxtu sexismoaren ezaugarriak alderantzizkatzen ditu. Erabiltzen da, bai, emakumearen irudia. Baina orain arte gizonezkoek izan duten rola neskato batek hartu du Repsoleko iragarkian, izan ere, kimilakari profesional bat bezala azaltzen zaigu. Beraz, betiko pautekin apurtzen duen iragarkiaren aurrean gaude.

6. Axe-Sofaurus

Axeren iragarkietan ohikoa da sexismoa aurkitzea. Publizitatearen historiarako eginiko sexismoaren lanean ere aztertu nuen lez, objektu sexual gisa azalduko den emakumea Axeren puntu fuertea da. Gainera modu oso nabarian egiten du. Azken finean, Axerekin emakume ederrenak lortuko dituzula esan nahi da, eta honek Begirak zehaztutako hainbat ezaugarri urratzen ditu: Alde batetik gizonak emakumearen gainean duen menpekotasuna dago, eta bestetik neskatxo biluzien erabilera produktuarekin zer ikusirik ez duelarik. Ondorioa: iragarki hau sexista da.

7. Port Aventura-Celebra la vida

Ez du inongo kutsu sexistarik.

8. Celta-Los Celtunis

Emakumearen rol sexista azpimarratzen duen iragarkiaren aurrean gaude, non ama bat aurkezten zaigun bere semea zaintzen eta supermerkatuan erosketa egiten. Beraz, nahiz eta goian aipatutako baldintzen aurka ez doan, sexista da sexu rol sexistak jarraitzen dituelako.

9. Metro de Madrid-Niño

Ez dut uste sexista denik.

10. Coca Cola-Dile a tu cabeza.

Hauxe ere sexista ez dela deritzot.

11. McDonalds-Tipos de clientes

Hau ere ez da sexista Begiraren parametroen arabera.

12. Viceroy-Caballo

Nahiz eta ez den iragarki sexista, berriz ere desberdindu dezakegu zein izan ohi den gizonezkoaren papera publizitatean. Kasu honetan, Fernando Alonso da preskriptore, eta berriz ere dominatzaile gisa erakusten zaio, nahiz eta ez den emakumearen irudirik. Heroia da, adoretsua. Gizonak horrelako perfila izan ohi du iragarki askotan.

13. El Corte Ingles-Ya es primavera

Arropa iragartzen den iragarkia dugu hemen, eta noski, emakume lirainak erabili dira iragarkia apaintzeko. Hala ere, uste dut iragartzen denarekin zer ikusia duela eta nahiz eta emakumearen irudi ez-erreal bat erakusten den, ez dut sexista kontsideratzen. Emakume lirainak erakusten dira, baina ez du bere irudia gutxiezten.

14. Baileys-Chica hablando a cámara.

Aitortu behar dut. Iragarkia ikusi nuen lehen aldian, iragarki sexista kontsideratu nuen. Emakumeak publizitatean hartu duen roletako bat, neska gazte sexy eta dominantearena da, beti ere ikuskera sexual batetik. Iragarki hau badirudi gizonari zuzenduta dagoela, neska "katxarroak" telebistaren beste aldean dagoen tipoa seduzitu nahiko balu bezala. Hortaz, ikusten diot sexismo kutsu bat, emakumearen irudi sexy hori ez doalako iragartzen den edari alkoholdunarekin bat eta gizonezkoaren gizontasuna saritzen duen garaikur bat bezala islatzen delako.

15. Seat-Good Stuff

Iragarki hau ez da sexista, nahiz eta Shakiraren irudia erabiltzen den.

9. Ariketa: Publizitatea ezpata eta paretaren artean.

Artikulua irakurri eta galderak erantzun ditut. Jarraian aurkezten dira erantzunak:

1) Zergatik da kaltegarria iragarki bati egindako salaketa, salaketa horrek funtsik ez duenean ere?

Demagun, adibidez, Caribeko hotel kate batek kanpaina berri bat zabaldu nahi duela hainbat herrialdetan. Hauxe dela eta, eta iragarkiari ukitu exotikoa ematearren, bainujantzi nimiñoez jantzitako emakumeak erakutsiko dira eguzkia hartzen. Demagun, baita ere, iragarkia kaleratzen dela eta emakumearen aldeko erakundeek enpresa salatzen duela. Berdin dio Caribeko hotel konpainia horrek legearen pauten barruan jokatu baduen edo ez, gertakizunak medioetan izango duen oihartzunak ez dio batere lagunduko, ezta legeak enpresarik arrazoia emanez ere.

Gauza da, legeak eta publizitateak erritmo ezberdinetan funtzionatzen dutela. Alde batetik, sententzia kaleratzen den bitartean iragarlea ezin da arriskatu spota emititzera, kontrako epaia irteteko kasuan ordaindu beharreko kalte-ordain, zein isunak esanguratsuak izango direlako, eta zer esanik ez komunikabideetan izango duen oihartzunak, dudarik gabe enpresaren izenari kalte egingo dionak. Bestalde, ezin du spota ez emititu eta sententzia irten arte itxaron, publizitatean telebistan bezala, “denbora urrea delako”.

Ondorioz, salaketa edonolakoa izanda, iragarlearentzat buruhauste itzela da, arrazoia izan ala ez. Eta honek iragarkien sormena mugatzen du, noski.

2) Publizitatean murrizten dena, beste edukietan onartuta dago, sexua eta biolentzia kasu. Zer dela eta diskriminazio hau? Orokorrean, zergatik da legea zorrotzago publizitatearekin?

Nire ustez kontzeptu arazo baten aurrean gaude. Alde batetik zinea dugu, arte bat dena. Denok maite dugu zinea eta zine aniztasuna, zilegi da heriotza gordina erakusten duen filma edo sexu esplizituz blaitutakoa. Telebistaren kasuan ere antzera gertatzen da. Gaur egun, morboan oinarritutako programazioa da nagusi, behintzat hauxe erakusten dute audientzia indizeek. Alegia, morboa maite du herriak, edo horixe maitatzera erakutsi gaituzte, ez dakit, hori beste eztabaida bat da. Dena den, publizitatea morboan zentratzen den bakoitzean kaltegarria da, ez da legezkoa, ezta morala ere, eta askotan pentsaezina dirudien barbaridade bat ere iristera izan daiteke.

Honen arrazoia, kausa ekonomikoak alde batera utzirik (Artikuluan esaten den lez, finantzatuak diren euskarri komunikatiboak ez dute inolako mugarik), publizitatearekiko dagoen pentsamoldea litzateke. Zinea zein telebistarekiko dugun pertzepzioa fantasiosoagoa den heinean, publizitatea “serioagoa” den zerbait bezala hartzen dugu, gizarteko kideak eraldatu eta hauengan eragina izan dezakeen mehatxu baten antzera, errespontsabilitate sozial izugarria duelarik. Badirudi gizarteak ulertu duela zinean edo telebistan erakusten dena dudan jarri daitekeela, eta publizitateak ezin duela bide horretatik jarraitu. Lehena artea da (bai, informazio programak ere bai) eta bigarrena komunikazioa, lehena malgua, bigarrena oso mugatua.

3) Egileak dioenez, iragartzea debekatuta dagoen hori saldu daiteke. Nola ulertzen duzu paradoxa hau?

Erraza da. Kasu honetan, gobernuak aurpegia garbitu du publizitatearekin, besteak beste. Tabakoa, alkohola. Drogak. Osasunarentzat oso kaltegarriak eta letalak. Eta guzti honen gainetik, izugarri errentagarriak. Dirurik emango ez balute, gaur egun ezingo genuke zigarro pakete bat eskuratu, merkatu beltzean ez bada. Ordea, gobernuarentzat etekin ekonomikoa suposatzen du, baita bigarren mailako enpresentzat ere.

Baina, produktu kaltegarriak onartzearen ideia horrek bertan jarraitzen du eta gobernuak ezin du ardura hori sama gisa gainean eraman. Zer egin? Ba, mugatu. Edo mugak jarri direla erakutsi. Salduko dut baina gizartearen aurrean kontrako iritziarekin azalduko naiz. Eta patu hau jasan behar du publizitateak, baita negozio txikiek ere orain tabernetan erretzea debekatuko delako. Iritzi publikoa moldatu eta etekin ekonomikoak izaten jarraitzeko modua da debeku hau.

Kuriosoa da ordea autoreak aipatzen duen paradoxa. Tabakoa zein alkohola iragartzea debekatuta dago esparru askotan, beste batzuetan ordea ez da zehaztapenik egin. Ez izan dudarik aukera izanez gero, hortxe egongo dela produktu kaltegarri hauen publizitatea.

4) Zeintzuk dira auto-erregulazioaren abantailak iragarleentzat?

Egoera ikusita, publizitatearen munduko hiru zutabe nagusiek beraien “eskudo babeslea” sortu dute auto-erregulazioarekin. Hor dugu Autocontrol, iragarle, agentzia eta hedabideez osatzen den organismoa. Nolabait, eta modu erraz batean azaltzearren, hanka sartu baino lehen alderdi ezberdinek eginiko errebisioa litzateke Autocontrolek, publizitate kanpaina bat mundura zabaldu baino lehen eginiko prebentzioa ahalbidetzen du, irizpide sozial eta legezkoaren arabera eginiko auto-balorazio bat.

Honen bidez, iragarlea ez da arriskatuko legearen kanpo jokatzera, ezta espero ez duen polemika mediatiko batean jauztera ere. Hala ere, esan behar da Autocontrol ez dagoela edozeinen esku, partaide behar zara izan auto-baloratua izateko (Ordaindu egin behar da, zer espero zenuen, ba?). Beraz, iragarle txiki askok ezin daitezke auto-erregulatu, ondorioz, bi aukera dituzte: Iragarki politikoki zuzenak egin, edo arriskatu. Eta azken bide bezala, hain kontrolatuak ez dauden bideetara joan, Internetera adibidez.

5) Publizitatearen profesionala (izango) zarenez gero, non kokatzen duzu zeure burua? Protekzionismo osoaren muturrean (publizitate guztia estatuak erregulatuta) edo askatasun osoaren muturrean? Aldatuko zenuke iritziz hiritar sinplearen ikuspuntuan jarrita?

Ziur nago hiritar sinpleak eta publizitatean lanean ari den batek ez dutela hain iritzi ezberdina izango lantzen ari garen gai honen aurrean. Publizitatea alde batera utzirik, mugen kontu honekin pasa egin garela uste dut. Gaur egun dena dago gaizki eta dena da arriskutsua. Aurrekoan amarekin hizketan egon nintzen berak eskolan izan zuen bilera baten inguruan (bai, irakaslea da). Komentatu zidan debekatu berri dutela umeek klasera kromoak eramatea. Arrazoia? Agian, etorkizunean, umeen arteko liskarrak piztu ditzakeelako kromo-aldatze horrek.
Adibide kaxkarra da, baina ondo erakusten du gizarteak hartu duen jokabidea. Badaezpada ere, debekatu. Publizitatean ere antzera gertatu da, eta artikulura bueltatuz, Fernando Trias de Bes-ek aipatzen du Volkswagen eta ume suizidaren adibidea. Ume kokolo batek kokolokeria itzela egiteagatik, iragarkia kendu. Nire ustez, arazoa umearena da, ez spotaren sormen lanarena.

Mugatzeak eskandalua dakar: Gizartean arrunta den zerbait muga ezazu, eta jada herritarrei ez zaie arrunta irudituko. Eta hau isatsa hozkatzen duen arraintxoaren bezalakoa da. Mugak ondo daude, baita frenoak ere jarri beharko litzaieke. Ondo deritzot sexismoan edo umeentzat kaltegarria izan daitekeen ideietan jauzten diren iragarkiak mugatzeari, baina serioski hausnartu beharko litzateke ea gaur egun nagusi bilakatzen ari den jokabide honek ezer onik ekarriko duen inguruan, izan ere, nire aburuz, tabú-an oinarritutako gizarte tentel bat eraikitzen ari gara.

8. Ariketa: Barregarria zara baina... ez, ez zaitut erosiko.

Alberto Sanz Galí-ren artikulua irakurrita, planteatutako galderak erantzun ditut. Jarraian datoz:

1.- Zeintzuk dira asetze publizitarioaren ondorioak hartzailearengan publizitate eraginkortasunari dagokionez?

Irakurritako artikuluak azaltzen duen lez, nahiz eta espainiarren %90ak publizitate bolumena oso handia dela esan arren, ez dira saturatuak sentitzen. Hala ere, nire ustez saturazio honek desinteresa dakar berarekin, hau da, jada sortu dugu eskudo anti-publizitario bat, eta honekin, egunean zehar “irensten” ditugun milaka inpultso publizitarioek ez dituzte memoria selektiboaren langak pasako, askoz jota epe laburreko memoriaren bitartez segundo batzuetan iragarkiak komentatuko ditugu. Baina gehienak ezta hori ere.

Klasean aztertu dugu zein garrantzitsua den kontsumitzailearen iragarkienganako jarrera. Iragarki atseginak eta desatseginenak gogoratuenak direla esan ohi da, ordea, artikuluan islatzen den ikerketaren emaitzen arabera, espainolen erdiak indiferentziaz kontsumitzen du publizitatea. Eta honek Schwerin-en hipotesien aurka egiten du. Hainbeste iragarki dago hor kanpoan azkenean indiferentziaz hartzen ditugula, honela pertsuazioa oztopatzen delarik.

2.- Zergatik ez da betetzen eduki publizitarioak mugatzen duen legeria? Nork ateratzen ditu etekinak egoera horretatik?

Erantzun erraza du honek, eta Sanz Galík ezin hobe azaltzen du bere gogoetan. Legeria ez da betetzen telebista kateengan ez duelako inolako eraginik, errieta baten ondoren semeari jostailua erosiko dion amarekin gertatzen den bezalaxe. Arauak hor daude eta noizean behin aplikatzen dira kateei isun “sinboliko” bat ezarriz, publizitatearen infrakzioak sortu dizkion diru sarreren alboan miseria hutsa da, ordea.

Beraz, telebista kateak dira guzti honetatik etekinak aterako dituzten bakarrak. Alde batetik, geroz eta publizitate esparru gehiago salduz irabaziak altuagoak izango direlako, logikoa denez. Bestalde, geroz eta eskari handiagoa dagoenez, prezioak ere gora egingo dutelako, merkatuaren legeen arabera. Eta azkenik, hain delako anitza publizitatearen presentzia, non agentziek besteengandik bereiztea nahi badute, iragarki efikaz batez gain, esparru zehatzak kontratatu behar izaten dituztelako. Eta esparru hauek prezio berezia dute, nola ez.

Ondorioz, telebista kateak dira garaile. Agentziak izugarrizko lana egin behar dute nabarmenduko den iragarki bat sortu eta kanpainaren azken helburuak lortzeko, iragarleek dirutza ordaindu beharko dute espazio onenak erosteko, eta kontsumitzaileak, zer egin gehiago bilatu beharko ditu 15 minutuko iraupena duten iragarki-tarteak ekiditeko.

3.- Iragarki “nabarmenak” egiteko ahalegina egiten denean ze nolako eragina du horrek mezuarengan?

Aurrerago esan bezala, kontsumitzailearen indiferentziak iragarki berezituen beharra suposatu die agentziei. Artikuluak dioenez, agentziek ikuslearen parte hartzea sustatzen duten publizitatea egiten hasi dira. Honegatik, arrazoia alde batera utzi eta, aurreko ariketan landu dugun lez, emozioetan kolpatzea bilatzen da, istorio bat kontatzea, umorearekin barrea eragitea. Guzti honen atzetik gelditzen da marka, ordea. Iragarkiak gogoratuko dira, hitz egingo da beraietaz, ez mezu pertsuasiboaz. Ez da helburu komertziala lortuko, helburu diferentziagarria soilik.

4.- Publizitateak gehiago entretenitu baino gutxiago saltzen omen du. Ez du ideia honek zalantzan jartzen publizitate jardunean sormenari ematen zaion garrantzia?

Erabat. Izan ere, bereizitasun horren lortze prozesuan, kreatibitateak hartu du lehentasuna. Izugarrizko artelanak aurkitu daitezke telebistan, azkena “La Caserak” egin duen iragarkia, non laburmetrai baten antza gehiago duen spot bat baino. Nolabait, badirudi nahastu direla kreatibitatea helburu komertzialak lortzeko ideia bezala, eta kreatibitatea erakartzeko ideia bezala. Publizitatea ez da erakarpena, etekin ekonomikoak lortzeko bidea da, marketina den familiako beste kide bat. Eta badirudi agentziek ahaztu egin dutela.

Argi dago ezer ez dela lortzen atentzioa deitzen ez bada, baina honek arrisku handia dakar, azkenean ikusleak ez dakielako zeren aurrean dagoen. Entretenitu da eta komentatu du hurrengo egunean La Caseraren iragarkia, baita Tuenti bidezko ekitaldi baten bidez bere lagunei zabaldu ere. Baina atsegintasun honek ez du pertsuazioa bilatu,ezta ere markaren notorietatea azpimarratu. Erronka honen azken pausoak huts egiten du.

Sormenaren xedearen birplanteamendu bat beharrezkoa da, edo kanpaina, sormenaz gain, beste estrategia batzuetan zentratzea (aipatu dira kate tematikoak, eta badago internet ere). Baina noski, esatea erraza da, publizitatearen mundua hori baino konplexuagoa baita.

Bukatzeko, hona hemen bereiztea lortu duen iragarki bat, nahiz eta mezua helaraztea lortu ez duen, agian, mezurik ere ez duelako.